Szombathely, Vas

Laatste update 31/03/2026 door Redactie

Szombathely ligt in het uiterste westen van Hongarije, vlak bij de Oostenrijkse grens, in het comitaat Vas. De stad strekt zich uit op zo’n 210 meter hoogte langs het riviertje de Gyöngyös en voelt, ondanks haar geschiedenis, verrassend compact aan. Terwijl je door Szombathely loopt, merk je al snel hoe het dagelijkse leven en het Romeinse verleden in elkaar grijpen: moderne winkels aan de ene kant, en een ruïnepark of mozaïekvloer een paar straten verderop.

Historisch gezien is Szombathely bijzonder: al in het jaar 43 na Christus stichtten de Romeinen hier Colonia Claudia Savaria, later Sabaria genoemd. Daarmee geldt Szombathely als de oudste stad van het huidige Hongarije. Eeuwenlang was Savaria een belangrijk knooppunt in de provincie Pannonia, op de route waar barnsteen en andere handelswaren door het rijk trokken. Pas veel later, na verwoestingen in de late oudheid en een lange periode van heropbouw, groeide Szombathely opnieuw uit tot regionaal centrum en bisschopsstad.

Szombathely en de naam vol marktdagen

De huidige naam Szombathely is een mooie verwijzing naar het alledaagse leven. Het is een samenstelling van de Hongaarse woorden voor zaterdag (szombat) en plaats (hely). Ooit was Szombathely namelijk vooral bekend als marktplaats, waar boeren en handelaren uit de omgeving op zaterdag samenkwamen. Als je nu over de pleinen van Szombathely loopt, kun je je dat levendige handelsverleden nog goed voorstellen, zeker wanneer er kraampjes staan met lokale producten.

Door de eeuwen heen bleef Szombathely een belangrijk regionaal centrum. In de achttiende eeuw kreeg de stad een nieuwe impuls toen zij bisschopszetel werd. Toen verrezen de kathedraal en het bisschoppelijk paleis, die nog altijd het silhouet van Szombathely bepalen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog liep de stad schade op, maar veel historische gebouwen zijn sindsdien zorgvuldig gerestaureerd.

Szombathely en het Romeinse erfgoed

Wie in Szombathely rondloopt, stuit steeds weer op sporen van Savaria. Achter de kathedraal ligt het ruïnepark Romkert, waar je resten van de Romeinse stad ziet, inclusief goed bewaard gebleven vloermozaïeken. Het voelt een beetje alsof je per ongeluk een achtertuin binnenloopt en ineens in een openluchtmuseum staat. Toch is het allemaal zorgvuldig aangelegd en gedocumenteerd.

Daarnaast is er het Iseum Savariense, een gereconstrueerde tempel gewijd aan de Egyptische godin Isis. In Szombathely is dat geen droge ruïne, maar een plek waar tentoonstellingen, concerten en soms zelfs opera’s worden georganiseerd. Daardoor krijgt het Romeinse verleden van Szombathely een verrassend levendige kant. In het Savaria Museum worden vondsten uit de omgeving tentoongesteld, van munten en gebruiksvoorwerpen tot fragmenten van beeldhouwwerk.

Elk jaar in de zomer viert Szombathely het Savaria Historical Carnival. Dan vullen Romeinse legionairs, ambachtslieden en kleurrijke optochten de straten. Het is toeristisch, maar toch voelt het niet overdreven gemaakt; je merkt dat Szombathely trots is op zijn geschiedenis en die graag deelt.

Szombathely als stad van Sint-Maarten

Szombathely is ook nauw verbonden met Sint-Maarten van Tours, die hier in 316 in Savaria werd geboren. Zijn naam kom je op verschillende plekken in Szombathely tegen, onder andere langs de Sint-Maartensroute die door de stad en de regio loopt. Op 11 november, de dag van Sint-Maarten, is Szombathely extra in beweging met markten en activiteiten die aan hem herinneren.

Hoewel Sint-Maarten vooral bekend is van verhalen elders in Europa, voelt zijn oorsprong in Szombathely opvallend dichtbij. Je loopt langs een gedenkplaats, leest een bordje, en ineens krijgt een bekende heilige een concreet decor. Dat maakt Szombathely voor wie van geschiedenis houdt net iets persoonlijker.

Het stadscentrum van Szombathely ontdekken

Het hart van Szombathely wordt gevormd door het Fő tér, het hoofdplein. Hier staan gerestaureerde huizen in zachte kleuren, met cafés en terrassen op de begane grond. Omdat het plein grotendeels autovrij is, kun je er rustig rondslenteren. Vanaf het Fő tér loop je via de Belsikátor, een smalle voetgangersstraat, naar andere pleinen en straten van Szombathely.

Een van de meest indrukwekkende plekken is het Berzsenyi Dániel tér, waar de kathedraal en het bisschoppelijk paleis elkaar bijna lijken aan te kijken. De kathedraal van Szombathely is groot en licht, met een mengeling van classicistische en barokke elementen. Het bisschoppelijk paleis, met de beroemde Sala Terrena vol fresco’s, laat zien hoe rijk de stad in de achttiende eeuw was.

Toch voelt Szombathely niet als een museumstad. Tussen de monumenten door zie je scholieren op de fiets, mensen die snel een koffie halen en kinderen die spelen bij fonteinen. Soms vraag je je even af of je wel in de oudste stad van Hongarije bent, juist omdat het leven er zo alledaags doorgaat.

Szombathely voor cultuur en musea

Naast het Savaria Museum en het Iseum heeft Szombathely nog meer culturele plekken. De grote synagoge uit de negentiende eeuw wordt tegenwoordig vaak gebruikt voor concerten. Daardoor kun je in Szombathely niet alleen naar musea, maar ook naar muziekvoorstellingen op bijzondere locaties.

Een andere bijzondere traditie in Szombathely is Bloomsday, op 16 juni. Dan wordt de roman Ulysses van James Joyce gevierd, omdat de vader van hoofdpersoon Leopold Bloom volgens het verhaal uit Szombathely komt. In de stad herinnert een gedenkplaat aan de joodse familie Blum. Het is een klein detail, maar het geeft Szombathely een onverwachte link met de wereldliteratuur.

Szombathely en het dagelijks leven

Wie Szombathely bezoekt, merkt dat de stad niet alleen op toeristen draait. Er zijn markten met producten uit de regio, scholen, sportvelden en gewone woonwijken. Juist dat maakt Szombathely prettig om doorheen te dwalen: je kijkt niet alleen naar monumenten, maar vangt ook flarden van gesprekken op, ziet mensen boodschappen doen en hoort kinderen lachen op een binnenplaats.

In en rond Szombathely vind je bovendien parken en groene zones. Het Vasi Múzeumfalu, een openluchtmuseum aan de rand van de stad, laat traditionele boerderijen en dorpshuizen uit de regio zien. Tegelijkertijd is het een plek waar nog steeds markten en evenementen worden gehouden. Daardoor voelt Szombathely niet alleen historisch, maar ook heel tastbaar verbonden met het platteland eromheen.

Szombathely als uitvalsbasis in West-Hongarije

Szombathely is goed bereikbaar per trein en auto, zowel vanuit Boedapest als vanuit Oostenrijk. Daardoor kun je de stad prima gebruiken als uitvalsbasis voor uitstapjes in West-Hongarije. Ten zuiden van Szombathely ligt bijvoorbeeld het dorp Ják, met een indrukwekkende romaanse abdijkerk. Ook de Jeli Arboretum en de heuvels rond de Gyöngyösvallei zijn vanuit Szombathely eenvoudig te bereiken.

Omdat Szombathely niet overspoeld wordt door massatoerisme, zijn de prijzen in cafés en restaurants meestal vriendelijk. Je kunt er lokale gerechten proeven, van stevige soepen tot zoete gebakjes, zonder dat je het gevoel hebt in een puur toeristische zone te zitten. Soms is de menukaart alleen in het Hongaars, maar juist dat maakt een avond in Szombathely net iets avontuurlijker.

Praktische tips voor een bezoek aan Szombathely

De meeste bezienswaardigheden in Szombathely liggen op loopafstand van elkaar. Trek dus vooral comfortabele schoenen aan en neem de tijd om van plein naar plein te wandelen. Het is handig om vooraf de openingstijden van musea en het Iseum te checken, want die kunnen per seizoen verschillen. Bovendien is het de moeite waard om te kijken of je bezoek samenvalt met het Savaria Historical Carnival of een ander lokaal evenement.

Wie met kinderen reist, kan in Szombathely goed terecht in de parken en op de pleinen, waar genoeg ruimte is om te spelen. Daarnaast zijn de ruïnes en mozaïeken vaak ook voor jonge bezoekers spannend, zeker als je er een klein speurtochtje van maakt. Szombathely is geen stad van grote pretparken, maar wel een plek waar je samen rustig kunt ontdekken.

Szombathely door de ogen van een bezoeker

Wanneer je een dag in Szombathely hebt rondgelopen, blijft vooral de combinatie hangen van rust en geschiedenis. De stad is groot genoeg om steeds weer iets nieuws te ontdekken, maar klein genoeg om niet te overweldigen. Soms vraag je je af of je niet iets gemist hebt, omdat Szombathely zich niet opdringt; je moet zelf een beetje nieuwsgierig zijn.

Juist die bescheidenheid maakt Szombathely aantrekkelijk. Je kunt er op een bankje zitten, kijken naar mensen die hun dagelijkse route lopen, en je afvragen hoeveel lagen geschiedenis hier onder de straatstenen verborgen liggen. Misschien is dat wel de charme van Szombathely: het verleden is overal, maar het laat je zelf het tempo bepalen.

Tip van een local: loop in Szombathely niet alleen de bekende pleinen af, maar sla ook eens een zijstraat in waar niets bijzonders op de kaart lijkt te staan. Vaak kom je dan uit bij een klein buurtcafé of een onverwacht rustig hofje, waar Szombathely zich van zijn meest alledaagse en tegelijk meest echte kant laat zien.

Bronnen voor Szombathely en omgeving

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *