Laatste update 31/03/2026 door Redactie
Toen Hongarije in 2004 toetrad tot de Europese Unie, voelde het voor veel Hongaren alsof er eindelijk een deur naar het Westen openging die decennialang gesloten was geweest. Ik herinner me nog hoe mensen in Boedapest vertelden dat de stad die dag bijna feestelijk aanvoelde: vlaggen langs de Donau, studenten die tot laat buiten bleven en een voorzichtig optimisme dat het land nu definitief zijn plek in Europa had gevonden. De toetreding was het resultaat van jarenlange hervormingen, onderhandelingen en een breed gedragen verlangen om na de communistische periode weer aan te sluiten bij de Europese familie. Dat historische moment vormt nog altijd de achtergrond van het huidige debat over de relatie tussen Hongarije en de EU en een eventueel vertrek uit de Europese Unie: de Huxit.
Ontstaan en geschiedenis van het Huxit-debat
Het woord Huxit dook voor het eerst op in de jaren na de Brexit, toen Hongarije steeds vaker botste met de Europese Unie over rechtsstaat, migratie en sancties. Hoewel het begrip aanvankelijk vooral door commentatoren werd gebruikt, kreeg het al snel een eigen leven. Tijdens mijn reizen door Hongarije merkte ik hoe het onderwerp soms terloops opdook in gesprekken, vaak met een mengeling van humor en lichte bezorgdheid. Het voelde alsof men het er liever niet te vaak over had, maar het toch niet helemaal kon negeren.
De geschiedenis van het Huxit-debat is nauw verweven met de politieke koers van premier Viktor Orbán. Sinds zijn terugkeer aan de macht in 2010 profileert hij zich als verdediger van nationale soevereiniteit. Dat leidde tot spanningen met Brussel, vooral rond hervormingen van de rechterlijke macht, mediavrijheid en de omgang met migratie. Toch bleef de regering herhalen dat Hongarije binnen de EU wil blijven. De toon was kritisch, maar niet afscheidend. Dat dubbele gevoel – blijven maar mopperen – vormt tot op de dag van vandaag de kern van het Huxit-verhaal.
Huxit in de politieke praktijk
Hoewel Huxit regelmatig in de media verschijnt, is het geen officieel regeringsstandpunt. De Hongaarse regering benadrukt dat het land economisch en strategisch baat heeft bij EU-lidmaatschap. Tegelijkertijd gebruikt ze de EU als retorisch tegenwicht: een groot, soms log instituut dat volgens Orbán te veel invloed wil uitoefenen op nationale keuzes. Die spanning maakt het onderwerp interessant, maar ook verwarrend. Tijdens een bezoek aan een café in Szeged hoorde ik twee oudere mannen discussiëren over de EU alsof het een verre oom was: lastig, maar familie blijft familie.
Oppositiepartijen spelen een andere rol. De Tisza-partij, die de laatste jaren aan invloed wint, positioneert zich duidelijk pro-Europees. Zij gebruiken elke verspreking of dubbelzinnige uitspraak van regeringsleden om te waarschuwen voor een sluipende Huxit. Aan de andere kant staat Mi Hazánk, een radicaal-rechtse partij die openlijk pleit voor een referendum over vertrek. Hun standpunt blijft echter marginaal, mede omdat de meeste Hongaren pragmatisch denken: de EU levert geld, banen en stabiliteit op.
Hoe denken Hongaren zelf over Huxit?
Volgens recente Eurobarometer-peilingen steunt een meerderheid van de Hongaren het EU-lidmaatschap. De cijfers schommelen, maar blijven stabiel genoeg om te concluderen dat een Huxit weinig draagvlak heeft. Tijdens mijn gesprekken in dorpen rond het Balatonmeer hoorde ik vooral praktische argumenten: subsidies voor landbouw, betere wegen, kansen voor jongeren om in het buitenland te studeren. Zelfs mensen die kritisch zijn op Brussel, vinden vertrek vaak een stap te ver.
Toch blijft het onderwerp gevoelig. Hongaren hebben een lange geschiedenis van buitenlandse overheersing, van de Habsburgers tot de Sovjet-Unie. Dat maakt de discussie over soevereiniteit beladen. Soms proef je een lichte aarzeling wanneer mensen over de EU praten, alsof ze willen zeggen: we waarderen de voordelen, maar we willen niet opnieuw afhankelijk worden. Die nuance maakt het debat menselijker dan de politieke headlines doen vermoeden.
Waarom Huxit steeds terugkeert
Het Huxit-debat komt telkens terug omdat het een symbool is geworden. Het staat voor de vraag hoe Hongarije zichzelf ziet binnen Europa: als kritische partner, als buitenbeentje of als land dat zijn eigen weg wil gaan. De regering gebruikt het soms om druk uit te oefenen op Brussel, terwijl oppositiepartijen het inzetten als waarschuwing. Daardoor blijft het onderwerp in beweging, zelfs als niemand echt een vertrek wil.
Daarnaast speelt de internationale context mee. De oorlog in Oekraïne, de energiecrisis en discussies over migratie zorgen ervoor dat Europese samenwerking onder een vergrootglas ligt. Hongarije kiest vaak een afwijkende positie, wat de indruk wekt dat het land steeds verder van de EU afdrijft. Maar wie door de straten van Boedapest loopt, ziet een stad die juist enorm profiteert van Europese investeringen: vernieuwde pleinen, moderne trams, universiteitsprojecten. Het contrast tussen politiek en dagelijks leven is soms bijna ironisch.
Wat betekent Huxit voor reizigers?
Voor toeristen heeft het Huxit-debat voorlopig weinig praktische gevolgen. Hongarije blijft onderdeel van de EU en van de Schengenzone, waardoor reizen eenvoudig blijft. De forint is nog steeds de nationale munt, maar dat was al zo voor het debat. Wat wel interessant is: het onderwerp biedt een onverwachte ingang om met locals in gesprek te raken. Vraag voorzichtig naar hun mening en je krijgt vaak verrassend openhartige antwoorden, zeker buiten de grote steden.
Wie het land bezoekt, merkt dat de politieke discussies nauwelijks invloed hebben op de gastvrijheid. In Eger werd ik door een wijnmaker uitgenodigd om een nieuwe kékfrankos te proeven. Toen ik voorzichtig vroeg naar zijn kijk op Europa, haalde hij zijn schouders op en zei: “Europa is groot, Hongarije is klein. Maar wijn blijft wijn.” Het was een ontwapenend moment dat me eraan herinnerde dat politiek soms veel groter lijkt dan het dagelijks leven.
Tip van een local
Als je in Boedapest bent en even wilt ontsnappen aan de drukte, neem dan tram 2 langs de Donau. Het is een van de mooiste tramlijnen van Europa, maar opvallend weinig toeristen gebruiken hem. Je ziet het Parlement, de Kettingbrug en de heuvels van Buda in een rustig tempo voorbijglijden. Een Hongaarse vriendin vertelde me dat ze er zelf vaak in stapt om haar hoofd leeg te maken.
Huxit en de toekomst van Hongarije
De toekomst van Huxit hangt af van politieke keuzes, internationale ontwikkelingen en de stemming onder de bevolking. Voorlopig lijkt een vertrek onwaarschijnlijk. De economische voordelen van EU-lidmaatschap zijn groot, en de meeste Hongaren willen blijven. Toch blijft het onderwerp relevant, omdat het iets blootlegt over de identiteit van het land. Hongarije balanceert tussen traditie en moderniteit, tussen nationale trots en Europese samenwerking.
Tijdens mijn laatste bezoek aan Pécs, een stad met mediterrane flair, viel me op hoe vanzelfsprekend Europese invloeden zijn geworden. Studenten uit heel Europa lopen door elkaar heen, cafés serveren zowel goulash als cappuccino’s die je in Italië niet zouden misstaan. Het is moeilijk voor te stellen dat dit land zich ooit volledig zou losmaken van Europa. Maar politiek is soms grillig, en daarom blijft het zinvol om het Huxit-debat te volgen.
De recente verspreking in Maart 2026 van minister Péter Szijjártó gaf het Huxit-debat plots een onverwachte lading. Tijdens een bewonersforum in Nagykáta zei hij dat “Hongarije buiten de Europese Unie gehouden moet worden”, terwijl hij volgens zijn entourage eigenlijk Oekraïne bedoelde. Wat mij vooral opviel, was de stilte in de zaal: niemand fronste, niemand verbeterde hem, alsof het zinnetje even door de lucht zweefde zonder te landen. Oppositieleider Péter Magyar greep het moment onmiddellijk aan en noemde het een onbedoelde bekentenis van een regering die volgens hem flirt met een vertrek uit de EU. Of dat waar is, blijft onderwerp van discussie, maar deze situatie liet zien hoe broos het vertrouwen is. In Hongarije kan één verspreking soms meer losmaken dan een heel beleidsdocument.
Bronnen
Officiële bronnen waarop dit artikel is gebaseerd: